Sevgimi nasıl hissettirebilirim?

8 yaşındaki oğlum, kardeşini dövüyor, neden böyle yaptığını sorduğumda da, “gürültü yapıyor, ders çalışamıyorum” diyor ve kendini haklı çıkarmaya çalışıyor. Oğlum bu yıl ilkokul birinci sınıfa gidiyor ve öğretmenine “annem kardeşimi benden daha çok seviyor, beni hiç sevmiyor…” diye ifade etmiş. Ben aslında iki çocuğuma da eşit davranıyorum ama küçükte kronik bronşit olduğundan üzerine daha fazla titriyorum.

Gün içinde oğluma sarılıyorum, “sen bizim ilkgözağrımızsın, seni çok seviyoruz” diyorum ama beni itiyor, sen kardeşimi daha çok seviyorsun” diyor. İnsan çocuğunu sevdiğini ona nasıl ifade edebilir? Ben bunu oğluma nasıl hissettirebilirim? Bazen kucağıma alıyorum, boynuma sarılıyor ama küçük oğlum da yanımıza gelince öfkelenip kendini odaya kapatıyor. Kardeşi doğduğunda da, bir hafta yiyip içmemiş, sessizliğe gömülmüştü… Ben bir anneyim ve iki çocuğumu da çok seviyorum. Bunu oğluma nasıl ifade edebilirim, bu konuda tavsiyelerinizi bekliyorum…

Zeynep Y.

Ona güven verin

İkinci çocuğun doğumundan sonra, ilk çocuklarda bir durağanlaşma ya da, iştahsızlık, uykusuzluk gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bu bazen de aşırı yaramazlık, bebeğe zarar verme davranışı olarak görülebilir. Burada çocuk aslında yeni gelen bebekle birlikte anne babanın sevgisini, onların nazarındaki değerini kaybettiği endişesine kapılıyor. Bu nedenle de, kardeşe zarar verme, anne babayı öfkelendirme davranışları geliştirebiliyor. Böyle bir sorun karşısında aileye düşen öncelikle çocuğa güven vermek olmalıdır. Ona karşı sevgi ve ilgilerinde değişen hiçbir şeyin olmadığını ve aynı şekilde ona değer verdiklerini davranışlarıyla ifade etmelidirler.

Bunun için bebeği emzirirken, büyük çocuğunuzu da yanınıza çağırın ve ona da dokunun… Ya da bebeğin bakımını yaparken, onunla ilgilenirken, büyük çocuğu da yanınıza alın ve onunla konuşun, dokunun, sarılın… Çocuk, ikinci bir kardeş olsa da, kendisine olan ilgi ve sevginizden bir şey kaybetmediğini hissetmeli ve buna inanmalıdır. Bunun için zaman zaman onunla oyunlar kurabilir, parka götürebilir, kardeşiyle ilgili duygularını aktarmasına yardımcı olabilir ve bu konuda onun endişelerini onarabilirsiniz.

Hata mı yaptım?

12 yaşındaki kızım, kardeşleriyle ve arkadaşlarıyla ilişkilerinde uyumsuz ve kavgacıydı ve kardeşlerini dövüyordu, sorumluluklarını yerine getirmiyordu. Mesela, birkaç ay öncesine kadar yatağını bile ben topluyordum. Akşamları okuldan gelirken, kafasına göre parka ya da herhangi bir yere gidiyor ve eve geliş saatlerini bile erteliyordu. Kısaca kızım kurallara hiç uymuyordu. Geçen yıl, öğretmenin de aracılığıyla onu bir psikoloğa götürdüm. Dört ay tedavi gördü ve bu süreçte uzmanın tavsiyelerine uymaya çalıştık. Bu dönem onunla ilişkilerimde, iyi şeyler yaptığında ödüllendirirsem faydalı olacağımı ve onun bazı davranışlarını düzeltmesine katkı sağlayacağımı gördüm ve öyle de yapmaya başladım. Ama bu kez, yaptığı her şeyden ödül beklemeye başladı ve bu davranışıyla da kardeşlerine kötü örnek oldu. Acaba diyorum mükafat verirken, ödüllendirirken de itidalli mi olmak gerekiyor? Bu konuda bana bilgi verir misiniz? Gülçin Ş.

Mükafatlarda da itidal şart

İnsan yavrusu hayata uyum sürecinde, geliştirdi bir çok olumlu davranışını pozitif geribildirimlerle kazanır ve benimser. Bu nedenle çocuklarımızla ilişkilerimizde, sık sık olumlu geribildirimler vermenin ve onu onaylamanın, takdir etmenin önemli bir güç olduğu vurgulanmaktadır. O dönemlerde, objeleri ve olayları yeni yeni tanımaya çalışırken, kimi zaman bize aferin denmiştir, kimi zaman da hayır denmiştir. Aldığımız bu aferinler, iyi yaptın mesajları bizde bir dize davranışların gelişmesine vesile olmuştur.

Çocuğunuzla ilişkilerinizde zaman zaman onu ödüllendirmeniz gerçekten güzel bir davranış, ancak bu konuda da itidalli olmalısınız ve verdiğiniz ödülün dozunu iyi ayarlamalı, ödülün davranışla denkliğini dikkate almalısınız. Her şeyden önce, ödül pek abartılı olmamalı ve her zaman maddi ödüllere başvurulmamalıdır.

Buna karşın, kimi zaman maddi bir ödül, kimi zaman sözel bir ödül, kimi zaman manevi bir ödül olmak üzere çocuğun durumuna ve şartlarına göre değişmelidir. Aksi takdirde çocuğa yaptığı her iyi davranış için sadece maddi bir hediye ya da maddi bir karşılık vermeye kalkarsanız sizin de ifade ettiğiniz gibi çocuk çıkarcılığa yönelebilir ve yaptığı her şeye karşılık beklemeye başlayabilir. Ödül gerekli ve önemli bir unsurdur ancak, yerinde zamanında, dozunda olmalı ve kimi zaman maddi, kimi zaman manevi olmalıdır.